Posted in English

A letter to my mother

Hi, dear mother

With this letter I want to thank you for everything you’ve done for me. I want to thank you for giving me the possibilities to learn and gave me a chance to be better than yesterday, for making me comfortable anywhere in the world, helping me with anything I asked, for giving me supply to survive, for giving me what I wanted and what I dreamed of, for all of that I have to thank you my whole life.

I really love you, because of the things you’ve done for me. I like your kind-hearted personality, because of that you’ve given me so much to learn from you and chance to learn. I again want to  thank you.

Your one and only  son` Arno

Posted in Քիմիա

Պարբերական Համակարգ

Առաջին դասակարգումը հետևյալն է մետաղներ և ոչմետաղները։ Այս դասակարգումը թերի էր, որովհետև գտնվեցին տարեր, որոնք ունեն և մետաղական և ոչ մետաղական։ Բոլոր մետաղներից առանձնացրեցին ամենաակտիվ մետաղները՝ Ալկալիական․ Li, Na, K, Rb, Cs, Fr: Բոլոր ոչմետաղներից առանձնացրեցին ամենաակտիվ ոչմետաղները, որոնց կոչեցին Հալոգեններ․ F2, Cl2, Br2, I2, AtԵվ վերջին խումբը ազնիվ գազեր կամ իներտ․ He, Ne, Kr, Xe, Rn: Այս գազերը կազմված են ատոմներից։ Նրանց ատոմները այնքան պասիվ են, որ չեն միանում միմիանց կամ ուրիշ ատոմների հետ և չեն առաջացնում մոլեկուլներ։

 

Ինչպես է ստղեծվել պարբերական համակարգը

Բոլոր տարրերը գրվեցին ըստ հարաբերական ատոմային զանգվածների մեծացումով, տարրերը համարակալվեցին, այդ համարները կոչվեցին կարգաթվեր և նկատեցին, որ ամեն մի 8 տարրից հետո, կրկնվում են տարրերի հատկությունները՝ ալկալիական մետաղից հետո 8-րդ ը ընկնում է ալկալիական մետաղ, հալոգենից հետո 8-րդ հալոգեն, ազնիվ գազից հետո 8-րդ ազնիվ գազ։ Այս երկար շարքը բաժանեցին ավելի կարճ շարքերի, այնպես որ ալկարիական մետաղները ընկան իրար տակ, հալոգենները իրար տակ, իներտ գազերն էլ իրար տակ, այդ շարքերը կոչվեցին պարբերություններ։ Պարբարությունը դա տարերի հորիզոնական շարքեր են գրված ըստ կարգաթվերի մեծացումով սկսվում ալկալիական մետաղներով, վերջանում ազնիվ գազերով, կա 7 պարբերոթյուն, առաջինի 3-րդը կոչվում են փոքր պարբերություններ, իսկ 4-րդից 7-րդը մեծ պարբերությունները, ուղղաձիգ շարքերը կոչվեցին խմբեր, խմբերը կազմված են գլխավոր և երկրորրդական ենթախմբերից, գլխավոր է կոչվում այն ենթախումբը, որը կազմված է և փոքր և մեծ պարբերության տարերից, երկրորդական է կոչվում այն ենթախումբը, որը կազմված է միայն մեծ պարբերության տարերից։ Կա 8 խումբ։ Ա-ն գլխավոր է, Բ-ն երկրորդական։ Մենդելևի պարբերական համակարգը՝ տարրերի և նրանց միացումների հատկությունները գտնվում են պարբերական կախման մեջ հարաբերական ատոմների զանգվածներից։

Posted in Պատմություն

Հայկական Մշակույթ (10-14 դարերոիմ)

Կրթական համակարգ (դպրոցներ և համալսարաններ)

Նարեկի Վարդապետական-Գրիգոր Նարեկացին

Նոր Գետիկի Վարդապետարան (Գոշավանք)-Մխիթար Գոշ

Գլաձորի Համալսարան-Եսաի Նչեցի

Տաթևի Համալսարան-Գրիգոր Տաթևացի, Հովհան որոտնեցի

Սսի Յամալսարան-Ներսես Լամբրոնացի

Անիի Վարդապետարան-Հավհաննես Իմաստասեր

ՍկևռաիբԴպրոց-Ներսես Լաբրոնացի

Պատմագիտություն

Հովհաննես Դրասխանակերտցի <<Պստմութմություն Հայոց>>

Արիստակես Լաստիվերցի <<Պաըմություն>>

Կիրակոս Գանձակեցի <<Հայոց Պատմություն>>

Ստեփանոս Տարունեցի <<Տիեզերական Պատմություն>>

Posted in Մայրենի

Նախագծային ընթերցում

Խորխե Բուկա

Չեմ կարողացել, չեմ կարողանա ու երբեք էլ չեմ կարողանա

Ինձ թվում է, այս պատմվացքը մեզ սովորեցնում է, որ միշտ պետք է ամենինչ աննդատ փորձել, որպեսսի կարողանաս և ևս դրան համաձայն եմ։

Շառլ Ազնավուր

Իմ հայրը հսկա է

Ւնձ թվում է, որ այս պատմվացքի ասելիքն երկուսն է։ Առաջինը, որ այստեղ հսկա հայրը, ոչթե հասակի հետ էր, այլ սիրո, իսկ երկրորդը այն, որ ինչոր քեզ տալիս են կամ օգնում են, դու պետք է նրանց վերադարձնել օգնությունը, որ քեզ տվել են։ Ես համաձայն ես հեղինակի հետ։
Միխաել Էնդե

Օֆելիաի ստվերների թատրոնը

Ինձ թվում է, որ հեղիբակը մեզ ուզուն է ասել, որ ամենինչ փոխադարձ է կյանքում՝ լինի դա վատ, թե լավ բան։ Պատմվացքի հերոսը՝ Օֆելիան պահեց ստվերներին, իսկ ստվերները գումար հավաքեցին և թատրոն գնեցին Օֆելիաի համար, փոխադարձ իր բարիությանն ու օգնությանը։ Ես համաձայն եմ հեղինակի հետ, որովհետև ցանկացած մարդու, եթե վատություն անես կուզենա վրեժ լուծել, կամ եթե օգնես անպայման կուզենա վերադարձնես։

Posted in Քիմիա

Օդի Բաղադրության որոշումը

Ջրում դնում ենք թեթև խցանի վրա ամրացրած մոմը:Մոմը այրում ենք և փակում ապակյա խողովակով:

Օդի  բաղադրությունը`   

 1/5 –ը կամ  21%  Թթվածին (O2)

  4/5-ը  կամ  78%  Ազոտ (N2)

 1% -Ածխաթթու գազ  (CO2),ջրային գոլորշիներ (H2O), ազնիվ գազեր ( He,Ne,Ar,Kr,Xe)

Posted in Քիմիա

Հարաբերական ատոմային զանգված

Ատոմների զանգվածներն ու չափերը շատ փոքրենԻ՞նչ միավորներով կարելի է չափել այդ փոքրզանգվածներըՑանկացածգրամներով,կիլոգրամներովտոննաներովԻսկ ի՞նչմիավորներով է առավել հարմար չափել շատ փոքրզանգվածներըՈրպեսզի պատասխանենք այսհարցինդիտարկենք հետևյալ մատչելի օրինակը:Յոթերորդ դասարանի աշակերտի զանգվածը 40կգ է կամ 0,040 տկամ 40000 գՍովորաբար ի՞նչմիավորներով են արտահայտում մարդուզանգվածըԿիլոգրամներովորովհետև դաառավել հարմար է բանավոր հաշվարկների ևտարբեր մարդկանց զանգվածները համեմատելուհամարԳրամներով ստացվում են շատ մեծ թվեր,իսկ տոննաներովշատ փոքրՉնայած քիմիականտարրերի ատոմները չափազանց փոքր ենդրանցզանգվածներն այնուամենայնիվ չափելի են:Ֆիզիկոսներին հաջողվել է որոշելատոմներիզանգվածներըՕրինակ՝ ածխածինտարրի ատոմի իրական զանգվածը 0,000 000 000 000 000 000 000 002 գ է (2•10-23 գ կամ 2•10-26կգ),թթվածնի ատոմի զանգվածը`m0(O)=2,66•10-26կգ, ջրածնի ատոմի զանգվածը m0(H)=1.67•1027կգԴրանք շատփոքր թվեր ենորով հաշվումներ կատարելըհարմար չէԱյսքան փոքր թվերով ենարտահայտվում նաև մնացած բոլոր քիմիականտարրերի ատոմների զանգվածներըորոնքորոշվում են հետազոտման ժամանակակիցեղանակներովՆման փոքր թվերից ու դրանց հետհաշվարկներ կատարելու անհրաժեշտությունիցձերբազատվելու նպատակով ատոմներիզանգվածների որոշման համար կիրառվում էզանգվածի ատոմային միավորը (զ.ա.մ.): 
Զանգվածի ատոմային միավորը ածխածնի ատոմիզանգվածի 1/12 մասն է:

1 զ.ա.մ.:= 1/12m(C) =2•10-26կգ/12=1.66•10-27կգ :

Հիմնականում օգտվում են հարաբերականատոմային զանգված հասկացությունից:

Հարաբերական ատոմային զանգվածընշանակվում է Ar-ով, որտեղ rը լատիներենrelative(հարաբերական) բառի սկզբնատառն է.

Հարաբերական ատոմային զանգվածըչափողականություն չունի, այն
հարաբերական մեծություն է:

մեծություն է:

Օրինակ`

Ածխածնի հարաբերական ատոմային զանգվածը`Ar=2•10-26կգ/1.66•10-27կգ=12

Ջրածնի հարաբերական ատոմային զանգվածը`Ar=1.67•10-27կգ /1.66•10-27կգ =1

Թթվածնի հարաբերական ատոմային զանգվածը`Ar=2,66•10-26կգ /1.66•10-27կգ = 16

Այս կերպ ստացվել են բոլոր հայտնի քիմիականտարրերի հարաբերական

ատոմային զանգվածները:

Տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածըցույց է տալիս, թե այդ տարրի
մեկ ատոմի զանգվածը (m0) քանի անգամ էգերազանցում զանգվածի ատոմային միավորը:

մեկ ատոմի զանգվածը (m0) քանի անգամ էգերազանցում զանգվածի ատոմային միավորը:

Օրինակ՝
Ar (կալցիում) =40: Սա նշանակում է, որկալցիումի մեկ ատոմի զանգվածը 40

անգամ մեծ է զանգվածի ատոմային միավորից:

Ատոմի զանգվածը` զանգվածի ատոմայինմիավորներով արտահայտված, և ատոմի

հարաբերական ատոմային զանգվածը թվայինարժեքով միմյանց հավասար են:

Օրինակ`

mo(Fe) = 56 զ.ա.մ. mo(Na) = 23 զ.ա.մ. mo(Cu) = 64 զ.ա.մ.

Ar(Fe) = 56 Ar(Na) = 23 Ar(Cu) = 64

Քիմիական տարրի հարաբերական ատոմայինզանգվածն իմանալով՝ կարող ենք

որոշել տարրի մեկ ատոմի իրական զանգվածը` mo-ն: Այդ նպատակով տարրի

հարաբերական ատոմային զանգվածըբազմապատկում ենք զանգվածի ատոմային

միավորով.

m0 (x) = Ar (x) • 1,66 • I0–27 կգ կամ m0 (x) = Ar (x) • 1,66 • I0–24գ

Օրինակ` m0 (նատրիում) = Ar (նատրիում) • 1,66 • IO -27 կգ, m0 (նատրիում) = 23 •

1,66 • IO -27 կգ = 3,8 • IO -26 կգ, այսինքն՝ m0 (Na) = 3,8 • I O-26 կգ կամ 3,8 • IO-23 գ:

Բոլոր տարրերի հարաբերական ատոմայինզանգվածները ներկայացված են

Դ.Ի.Մենդելեևի քիմիական տարրերիպարբերական համակարգում:Ինչու են դրանք

արտահայտված կոտորակային թվերով՝ դուքկիմանաք հետո: Գործնականում օգտվում ենհարաբերական ատոմային զանգվածների՝ մինչև ամբողջ թիվ կլորացված արժեքներից,բացառությամբ քլորի՝

հարաբերական ատոմային զանգվածների՝ մինչև ամբողջ թիվ կլորացված արժեքներից,բացառությամբ քլորի՝

Ar (CI) = 35,5

Յուրաքանչյուր քիմիական տարր ունիհարաբերական ատոմային զանգվածի որոշակիարժեք:

արժեք:

Դուք ծանոթացաք ատոմի քանակականբնութագրին` ատոմի զանգվածին և

հարաբերական ատոմային զանգվածին: Այժմկարելի է ասել, որ տարրի քիմիական նշանը

ցույց է տալիս նաև նրա հարաբերականատոմային զանգվածը:

Օրինակ` Ca քիմիական նշանը ցույց է տալիս.

1) քիմիական տարր` կալցիում (որակականբնութագիր),

2) կալցիում տարրի մեկ ատոմը, (քանակականբնութագիր)

3) կալցիումի հարաբերական ատոմայինզանգվածը` 40

Posted in Քիմիա

Մոլեկուլ

Մոլեկուլ բառը լատիներեն է ևնշանակում է ամենափոքր զանգված:Մոլեկուլները շատփոքր են: Դրանքանզեն աչքով հնարավոր չէ տեսնել: Այդմասնիկները չեն երևումնաևօպտիկական մանրադիտակով:Սակայն, ժամանակակից սարքերովհաջողվել էհամեմատաբար մեծմոլեկուլները նկարել:

Մոլեկուլը նյութի այն ամենափոքրմասնիկն է, որը

նյութի այն ամենափոքրմասնիկն է, որը
այն ամենափոքրմասնիկն է, որը պահպանում է տվյալնյութի

հիմնական քիմիականհատկությունները: Մոլեկուլներըկազմված

քիմիականհատկությունները: Մոլեկուլներըկազմված են ատոմներից:

Նյութը, օրինակ` շաքարը կարելի էմանրացնել, աղալ աղացով, և միևնույննէ,

միևնույննէ,

շաքարի յուրաքանչյուր փոքրիկ հատիկկազմված կլինի

փոքրիկ հատիկկազմված կլինի շաքարի մեծաթիվմոլեկուլներից:

Եթե նույնիսկ նյութը մանրացվի մինչևառանձին մոլեկուլների, ինչպես տեղիէունենում շաքարը ջրում լուծելիս,ապա նյութը կշարունակիգոյություն ունենալ՝դրսևորելովիր հատկությունները (

նույնիսկ նյութը մանրացվի մինչևառանձին մոլեկուլների, ինչպես տեղի էունենում շաքարը ջրում լուծելիս,ապա նյութը կշարունակիգոյություն ունենալ՝դրսևորելովիր հատկությունները (դրանումկարելի է հեշտությամբհամոզվել՝փորձելով համը):

Նշանակում է՝ ինքնուրույն գոյությունունեցող շաքարի մոլեկուլը

ինքնուրույն գոյությունունեցող շաքարի մոլեկուլը դեռևս նյութ է:Եթե մանրացումը շարունակվի,մոլեկուլը կքայքայվի: Իսկմոլեկուլըքայքայելով,նրանից նույնիսկ մի զույգ ատոմպոկելով, քայքայում են նաևնյութը:Ճիշտ է, ատոմներըչեն անհետանում, պարզապեսմտնում են մի այլ նյութիմոլեկուլիբաղադրության մեջ: Բայց շաքարըորպես նյութ դադարում էգոյությունունենալ. այնփոխարկվում է այլ նյութերի:

Մոլեկուլը նյութի քիմիականբաժանելիության վերջին սահմանն է:Օրինակ` ջուր

նյութի քիմիականբաժանելիության վերջին սահմանն է:Օրինակ` ջուր

նյութը գոյություն ունի այնքանժամանակ, քանի դեռ գոյություն ունի ջրիմոլեկուլը(H2O):

գոյություն ունի այնքանժամանակ, քանի դեռ գոյություն ունի ջրիմոլեկուլը(H2O):
ունի այնքանժամանակ, քանի դեռ գոյություն ունի ջրիմոլեկուլը (H2O):

Հենց այդ մոլեկուլը քիմիականճանապարհով բաժանվում է ջրածին (H2

քիմիականճանապարհով բաժանվում է ջրածին (H2)և թթվածին (O2)պարզնյութերիմոլեկուլների.
պարզ նյութերիմոլեկուլների. ջուր նյութն այլևսդադարում է գոյություն ունենալ.

ջուր = ջրածին + թթվածին

ջրածին + թթվածին

Մոլեկուլներն իրենց հերթին կազմված

իրենց հերթին կազմված
հերթին կազմված ենատոմներից, այսինքն, ի տարբերություն

վերջինների, քիմիապես բաժանելի են:Ատոմները տարբեր ձևերով ենմիանում:Ինչպես այբուբենի տառերովկարելի է կազմել հարյուրհազարավորբառեր, այնպես էլտարբեր տարրերի ատոմներիցկարող են առաջանալ մեծթվովնյութերի մոլեկուլներ կամբյուրեղներ:

քիմիապես բաժանելի են:Ատոմները տարբեր ձևերով են միանում:Ինչպես այբուբենի տառերովկարելի է կազմել հարյուրհազարավոր բառեր, այնպեսէլտարբեր տարրերի ատոմներիցկարող են առաջանալ մեծ թվովնյութերիմոլեկուլներ կամբյուրեղներ:
բաժանելի են:Ատոմները տարբեր ձևերով են միանում:Ինչպես այբուբենիտառերովկարելի է կազմել հարյուրհազարավոր բառեր, այնպես էլտարբեր տարրերի ատոմներիցկարող են առաջանալ մեծ թվովնյութերի մոլեկուլներկամբյուրեղներ:

Ջրածնի` գազային պարզ նյութիմոլեկուլները կազմված են ջրածնի

գազային պարզ նյութիմոլեկուլները կազմված են ջրածնի երկուատոմից.

H + H = H2

Նյութի բաղադրությունն արտահայտվումէ քիմիական բանաձևով,օրինակ՝ջրածին

բաղադրությունն արտահայտվումէ քիմիական բանաձևով, օրինակ՝ջրածին

պարզ նյութի քիմիական բանաձևն է H2 :Թիվը, որը բանաձևում գրվումէքիմիական

քիմիական բանաձևն է H2 :Թիվը, որը բանաձևում գրվում էքիմիական
բանաձևն է H2 :Թիվը, որը բանաձևում գրվում էքիմիական

նշանից ներքև և աջ, անվանվում էինդեքս: Երկատոմ մոլեկուլ էառաջացնում նաև

թթվածին պարզ նյութը, որի բանաձևն

պարզ նյութը, որի բանաձևն էO2, ազոտը` N2: Ջրի մոլեկուլը կազմված է

ջրածնի երկու և թթվածնի մեկ ատոմից` H2O, ածխաթթու գազի բանաձևն է CO2,

երկու և թթվածնի մեկ ատոմից` H2O, ածխաթթու գազի բանաձևն է CO2,
և թթվածնի մեկ ատոմից` H2O, ածխաթթու գազի բանաձևն է CO2,

թթվածնի երեք ատոմից առաջանում էօզոն պարզ նյութը` O3:

երեք ատոմից առաջանում էօզոն պարզ նյութը` O3:
ատոմից առաջանում էօզոն պարզ նյութը` O3:

Քիմիական բանաձևը նյութիբաղադրության պայմանականգրառումն է քիմիական

բանաձևը նյութիբաղադրության պայմանականգրառումն է քիմիական

տարրերի նշանների և ինդեքսներիմիջոցով:

նշանների և ինդեքսներիմիջոցով:

Քիմիական բանաձևը ցույց է

ցույց է տալիս.

ա) նյութի անվանումը,

նյութի անվանումը,
անվանումը,

բ) այդ նյութի մեկ մոլեկուլը,

այդ նյութի մեկ մոլեկուլը,
նյութի մեկ մոլեկուլը,

գ) նյութի որակական բաղադրությունը.ո՞ր

նյութի որակական բաղադրությունը.ո՞ր
որակական բաղադրությունը.ո՞ր տարրերի ատոմներից է կազմվածտվյալ նյութը,

դ) նյութի քանակական բաղադրությունը,ի՞նչ

քանակական բաղադրությունը,ի՞նչ զանգվածային հարաբերությամբ ենտարրերը միացած:

Քիմիական բանաձևերը միատեսակ ենգրվում աշխարհի բոլոր երկրներում,բայցյուրովի են կարդացվումյուրաքանչյուր լեզվով:

բանաձևերը միատեսակ ենգրվում աշխարհի բոլոր երկրներում,բայց յուրովի են կարդացվումյուրաքանչյուր լեզվով:
միատեսակ ենգրվում աշխարհի բոլոր երկրներում,բայց յուրովի են կարդացվումյուրաքանչյուր լեզվով:

Հարաբերական մոլեկուլայինզանգված,ըարրի զանգվածայինբաժինների որոշումը:

մոլեկուլայինզանգված,ըարրի զանգվածայինբաժինների որոշումը:

Նյութի մոլեկուլի, ինչպես և ատոմի, իրական զանգվածը շատ փոքր է: Այդ իսկ

պատճառով ընդունվել է հարաբերական մոլեկուլային զանգված հասկացությունը:

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը նյութի մոլեկուլի զանգվածն է՝ ածխածնայինմիավորներով արտահայտված:

Այլ կերպ ասած` հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr) ցույց է տալիս, թե

տվյալ նյութի մեկ մոլեկուլի զանգվածը (m0) քանի անգամ է գերազանցում զանգվածիատոմային միավորը (ածխածնի ատոմի զանգվածի 1/12-ը), որը, ինչպես գիտեք, 1,66•10-24գ է կամ 1,66•10-27 կգ.

Mr =mo/1,66•10-27 կգ.

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը չափողականություն չունի (հարաբերական թիվէ):

Օրինակ՝ջրի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը գտնելու նպատակով այդ

նյութի մեկ մոլեկուլի զանգվածը բաժանում ենք զանգվածի ատոմային միավորի

վրա (ածխածնի ատոմի զանգվածի 1/12-ին).

Mr(H2O)=2Ar (H)+ Ar (O) =18

—Նշանակում է՝ ջրի մոլեկուլի զանգվածը 18 անգամ մեծ է զանգվածի ատոմային

միավորից:

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը հավասար է նյութի մոլեկուլի

բաղադրության մեջ առկա բոլոր ատոմների հարաբերական ատոմային զանգվածներիգումարին`հաշվի առնելով ատոմների թիվը: Ուստի, նյութի քիմիական բանաձևըիմանալով, հեշտությամբ կարող ենք հաշվել այդ նյութի հարաբերական մոլեկուլայինզանգվածը: Նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը հաշվելիս նյութի մոլեկուլիբաղադրության մեջ առկա տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածի ու ինդեքսիարտադրյալները պետք է գումարել: Պարզ նյութերի հարաբերական մոլեկուլայինզանգվածը հաշվելու նպատակով համապատասխան տարրի հարաբերական ատոմայինզանգվածը բազմապատկում ենք ինդեքսով, օրինակ.

Mr (O2) = 2Ar (O) = 2 • 16 = 32

Mr (H2) = 2Ar (H) = 2 • I = 2

Բարդ նյութերի դեպքում`

դեպքում`

Mr (H2 SO4) = 2 Ar (H) + Ar (S) + 4 Ar(O) = 2 • I + 32 + 4•16 = 98

Mr (N2O3) = 2 • Ar (N) + 3 • Ar (O) = 2 .14 + 3 . 16 = 28 + 48 = 76

Mr (KOH) = Ar (K) + Ar (O) + Ar (H) = 39 + 16 + I = 56

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը նյութի հիմնական բնութագրերից է:

Զանգվածային բաժինը ցույց է տալիս, թե տարրի հարաբերական ատոմային

զանգվածի ու ինդեքսի արտադրյալը հարաբերական մոլեկուլային զանգվածի որ

մասն է կազմում

։

Posted in Պատմություն

Հայ-Մոնղոլական դաշինք

Հայ-մոնղոլական դաշինք կնքվել է Կիլիկիայի հայոց թագավոր Հեթում Ա-ի և մեծ խան Մանգուի միջև, մոնղոլների տերության կենտրոն Ղարաղոր (Կարակո8) քաղաքում 1254 թ-ին։ Մոնղոլական կողմը երաշխավորել է Կիլիկյան Հայաստանի անկախությունն ու սահմանների անխախտությունը, պարտավորվել Կիլիկյան Հայաստանի օգնել Իկոնիայի և Եգիպտոսի սուլթանությունների դեմ պայքարում, Կիլիկիային միացնել օտարների զավթած մերձակա հայկական հողերը, չափավորել մայր Հայաստանից գանձվող հարկերը, հայերին ազատ առևտրի իրավունք արտոնել մոնղոլական տերության մեջ։ Կիլիկյան Հայաստանը պարտավորվել է զինակցել մոնղոլներին՝ Հյուսիսային Միջագետք, Ասորիք ու Պաղեստին արշավելու ժամանակ։ Հայ-մոնղոլական դաշինքը սկզբնական շրջանում դրական նշանակություն է ունեցել իսլամադավան իշխանությունների դեմ Կիլիկյան Հայաստանի պայքարում, ամրապնդել է նրա միջազգային դիրքը, նպաստել երկրի տնտեսական վերելքին։ Սակայն XIII դարի վերջին հայ-մոնղոլական դաշինքը կորցրել է իր նախկին նշանակությունը, իսկ 1307-ին, երբ մոնղոլները դավադրաբար սպանել են Կիլիկիայի հայոց թագավոր Լևոն Դ-ին և նրա 40 իշխաններին, հայ-մոնղոլական դաշինքը փաստորեն դադարել է գոյություն ունենալ։