Posted in Պատմություն

4 զարմանալի փաստեր Թութանհամոնի մասին

1․ Նրա իսկական անունը Թութանհամոն չէ․

Թութանհամոնը իրական անունը եղել է Թութանհաթեն։ Այս անունը, որը բառացիորեն նշանակում է Աթենի ապրող նկարը։ Թաթանհակենի ծնողները երկրպագեցին Աստծու տղային ճանաչված որպես Աթենը։ Մի քանի տարի անց երիտասարդ թագավորը փոխեց իր կրոնը և սկսեց պաշտել Ամոն աստծուն։ Սա նրան ստիպեց իր անունը փոխել Թութանհամոնի կամ Ամոնի ապրող նկարը։ Թաթանհամունը այն անունը չէր, որով իր ժողովուրդը գիտեր նրան: Հավանելով բոլոր Եգիպտոսի թագավորներին, Թաթանհամոնը իրականում ուներ հինգ թագավորական անունները: Դրանք եղել են կարճ նախադասություններ, որ նախանշված էր ուշադրության կենտրոնում իր օրոք. Պաշտոնապես, նա էր:

(1) Հորուս Անունը: ծնունդների նկարը
(2) Երկու Տիկնայք Անունը: Գեղեցիկ  օրենքների, որոնք կիսել են երկու հողերը:
(3) Ոսկե Հերուս  Անունը: վերերկրյա հավանականությամբ Աստծու համար
(4) Պրենոմեն
(5) Իր Անունը: Tutankhamu

Նրա վերջին երկու անունները, որն այսօր հայտնի է որպես Պրենոմեն և Նոմեն անուններն են, որոնք մենք տեսնում ենք գրված իր հուշարձաններում: Մենք գիտենք, նրան որպես Նոմեն, Թութանհամոն անուններով. Նրա ժողովուրդը, սակայն, գիտեր նրան իր Պրենոմեն, Նեբխեպերուրե, որը բառացիորեն թարգմանում է որպես <<արևի աստված>>:

2) Թութանհամոնը ունի ամենափոքր արքայական գերեզմանը թագավորների հովտում: Սակայն, ըստ ժամանակի Նոր Թագավորության (1550-1069 մ.թ.ա.), սա նորաձևության ավարտն էր: Շատ թագավորներ էին այժմ թաղված հարաբերական գաղտնիության դամբարանների մեջ: Այս դամբարաններն ունեցել են աննկատելի դռներ, բայցնրան ընդարձակ էին և լավ զարդարված ներսում:

Գերեզմանոցներ իրականացրել են իրենց սեփական հզոր հմայքը, եւ մահացած թագավորները էին մտածում ունենալ հզոր ոգին է, որ կարող է օգտվել ուրիշներին. Հուղարկավորությունը շրջանում իր նախնիների կօգներ Թութանհամոնին հասնել իր սեփական AfterLife.

Դա կարող է լինել, որ Tutankhamun պարզապես մահացել չափազանց երիտասարդ է լրացնել իր հավակնոտ ծրագրերը: Իր սեփական գերեզմանը անավարտ, եւ նա ստիպված է թաղված է փոխարինող, ոչ թագավորական գերեզմանը. Սակայն, դա քիչ հավանական է թվում, քանի որ այլ թագավորները կարողացել է կառուցել հարմար դամբարանադաշտը ընդամենը երկու կամ երեք տարի ժամկետով: Թվում է, թե շատ ավելի հավանական է, որ Tutankhamun ի իրավահաջորդը, այ, մի թագավոր, որը ժառանգել է գահը, որպես տարեց մարդու, հանդես է եկել ռազմավարական swap. Ընդամենը չորս տարի անց Tutankhamun մահից, այ ինքը թաղված է մի շքեղ գերեզմանից Արեւմտյան Valley մոտ է շիրիմին Amenhotep III.

Որ անսպասելիորեն փոքր Թութանհամոնի շիրիմին հանգեցրել է վերջին առաջարկությունների ներքո, որ այնտեղ կարող է լինել մասերը դեռ չբացահայտված: Այժմ Egyptologists հետաքննում են հավանականությունը, որ այնտեղ կարող է լինել գաղտնի պալատների թաքնված ետեւում գաջած պատի իր հուղարկավորությունը պալատի.

3) Նա թաղված է երկրորդ ձեռքի դագաղում
Թութանհամոնի ի մումիա դնելու ընթացքում բույն երեք ոսկե դագաղների, որը մոդուլների snugly մեկն ներսում այլ նման մի շարք ռուսական տիկնիկներ. Ընթացքում թաղման ծիսակատարություն համակցված դագաղներ են տեղադրված ուղղանկյուն քարե սարկոֆագ. Ցավոք, արտաքին դագաղը ապացուցել է, որ մի քիչ շատ մեծ է, եւ նրա ոտք ունեցող մարդ peeked շուրջ եզրին սարկոֆագ, կանխելու կոպ փակել: Հյուսները են արագ է կանչել եւ դագաղի ոտքի են կտրել հեռու. Ավելի քան 3000 տարի անց Հովարդ Carter պետք է գտնել այնպիսի դրվագներ պառկած է բազայի սարկոֆագ.

Երեքն Թութանհամոնի ի դագաղների էին նման ոճով: Նրանք էին «մարդակերպ», կամ, մարդկային ձեւ դագաղներ, ձեւավոր է նման աստծո մահացած, Osiris, պառկած է իր մեջքին եւ անցկացման ցուպ եւ ծեծել է իր ձեռքերի: Բայց միջին դագաղը ուներ մի փոքր տարբեր ոճը եւ նրա դեմքը չի նայում նման դեմքերի վրա մյուս երկու Գերեզմաններ. Ոչ էլ այն նման է դեմքի վրա Թութանհամոնի մահվան դիմակ. Շատ Egyptologists այժմ կարծում են, որ այս միջին դագաղը հետ մեկտեղ որոշ Թութանհամոնի այլ ծանր ապրանքների սկզբանե կատարվել է առեղծվածային «Neferneferuaten» հանելուկային անհատի, որի անունը չի արձանագրվել արձանագրություններով եւ ովքեր կարող են Թութանհամոնի ի անմիջական նախորդը: Մենք չգիտենք, թե ինչ է պատահել Neferneferuaten, ոչ էլ, թե ինչպես Թուոանհամոնը եկել է կհուղարկավորվի իր դագաղի.

 

4) Tutankhamun սիրում էր որս ջայլամները
Թութանհամոնի ի ջայլամ-փետուր երկրպագուն էր հայտնաբերվել պառկած է իր հուղարկավորությունը պալատի մոտ, թագավորի մարմնի. Originally երկրպագու բաղկացած է մի երկար ոսկե բռնակի գլխավորում է կիսաշրջանաձեւ «Ծաղկազարդ է, որ աջակցել է 42 փոփոխվող շագանակագույն եւ սպիտակ փետուրները: Այս փետուրները crumbled հեռու վաղուց, սակայն նրանց պատմությունը պահպանվել է գրավոր երկրպագու բռնակի. Սա մեզ ասում է, որ փետուրները են վերցվել ջայլամների գրավել թագավորի ինքն իրեն, իսկ որսորդական է անապատում դեպի արեւելք Heliopolis (մոտ օրերի Կահիրե): The դաջված SCE

Posted in English, Մայրենի, Պատմություն

Հիսուս Քրիստոսի արձանի մասին/թարգմանված անգլերենից

Հիսուսը` փրկիչը, պորտուգալերեն Cristo Redentor, Հիսուս Քրիստոսի վիթխարի արձանը գտնվում է Կորկովադո սարի գագաթին, Ռիո դե Ժաներիոյում, Բրազիլիայի Հարավ – արևելյան հատվածում։ Կառուցումը ավարտվեց 1931 թվականին. բարձրությունը 98 ոտնաչափ է (30 մետր), նրա հորիզոնական բացված ձեռքերի երկարությունը 92 ոտնաչափ է (28 մետր)։ Արձանը պատրաստված է ամրապնդված բետոնով և կանգնած քառակուսի քարե պատվանդանի վրա, որի բարձրությունը 26 ոտնաչափ է (8 մետր)։ Արձանը ամենամեծ Deco-ոճի կառույցն է աշխարհում և Ռիո դե Ժաներիոի անենահանրաճանաչ նշանաձողերից մեկն է։

1850-ականներին Վինսետացի քահանա Պեդրո Մարիա Բոսսը առաջարկում է տեղադրել Քրիստոնեական հուշարձան Կորկավադո սարի վրա ի պատիվ Իզաբելին, Բռազիլիաի արքայադստեր և կայսր Պեդրո երկրորդի աղջիկա: Այնուամենայնիվ ծրագիրը երբեք չի հաստատվել: 1921-ին բրազիլիայում բնակվող հռոմեացի կաթոլիկը առաջարկում է, որ Քրիստոսի արձանը կառուցեն 704 մետր բարձրության վրա, որը իր բարձր գտնվելու հնարավորությունից կկարողանա տեսանելի լինել ցանկացած տեղ Ռիոում։ Թույլատվությունը շնորհվել էր և պատվանդանը պաշտոնապես կանգնեցվել էր Ապրիլի 4-ին 1922 թվականին։ Այդ նույն տարում մի մրցություն կազմակերպվեց ամենալավ դիզայնի համար։ Բռազիլացի քանդակագործ Հեիտոր դա Սիլվա Կոստան որոշել էր, որ Քրիստոսը մի ձեռքով կբռնի խաչը իսկ մյուս ձեռքով երկիրը։ Կոստան սկսեց իր աշխատանքները 1926 թվականին և շարունակեց հինգ տարի։ Այդ ժամանակում շինանյութը և աշխատավորները հասնում էին սարին երկաթողով։ Արձանի աշխատանքները ավարտվեցին Հոկտեմբերի 12-ին, 1931թ․։ Տարիների ընթացքում այն վերանորոգման աշխատանքների միջով է անցել, նաև քիմ մաքրման է ենթարկվել 1980-ին, ի պատրաստություն Պոպո Ջոն Պաուլ երկրորդի այցի Բռազիլիա: Տեղի ունեցավ մի խոշոր նախագիծ 2010-ին, երբ արտաքին շերտը վերանորոգվեց։ Շարժասանդուղքներ և վերելակներ ավելացրին 2002-ին, որպիսի զբոսաշրջիկները ավելի հեշտ հասնեն հուշարձանին։ 2006-ին նշվեց արձանի 75 ամյակը։

2012-ին Յունեսկոն նշանակեց մի տարածք Ռիո դե Ժաներիոում, որը ընգրկում էր Կարիոկա լանդշաֆտները ընկած Կորկավադո սարի և ծովի միջև։ Ընդհանուր արձանի բարձրությունը 38 մետր է:

Posted in Պատմություն

Հայ 150 թագուհիները

Հայ ժողովրդի պատմության մեջ թագավորների կողքին իրենց ուրույն տեղն են ունեցել հայոց թագուհիները: Միջնադարում 100-ից ավելի թագուհիներ դարձել են Հայաստանի հարևան քրիստոնյա տերությունների թագուհիներ ու իշխանուհիներ, իսկ նրանցից 10-ը Բյուզանդիայի կայսրուհիներ: Նրանց կարելի էր անվանել հայ թագուհիներ, ոչ թե հայոց թագուհիներ: Հայոց թագուհիները եղել են հայոց պետական կազմավորումների տիրակալների կանայք: Ըստ մեզ հասած տեղեկությունների Հայաստանը ունեցել է 150 թագուհի: 103-ը ազգությամբ հայ, 1-ը ասորի, 8-ը՝ պարթև, 6-ը պարսիկ, 2-ը՝ ալան, 9-ը՝ հոււյն, 6-ը հռոմեացի, 4-ը՝ վրացի, 10-ը՝ ֆրանսիացի, 1-ը՝ մոնղոլ: Հայոց թագավորնրից միայն Գագիկ Բ Բագրատունին էր, որ գահակալման ընթացքում ամուսնացած չէր: Բայց հետագայում գահընկեց լինելուց հետո ամուսնացել է: Պատմության ընթացքում հայոց թագուհիներն օգնել են իրենց ամուսիններին, մասնակցել երկրի կառավարման ու պաշտպանության գործին: Ստորև ներկայացված են հայոց պատմությանը հայտնի 150 թագուհիները:

Նրանք են՝ Սոսեմ, Եպիգե, Արքանա, Արարանսա, Նաիրա, Թարիրիա, Թիլամա, Բագենա, Սուսարատու, Ռուսաինա, Հասիս, Կոթոն, Օրաշ, Ուրանիա, Պատար, Ծիրանե, Հուծան, Կապուտան, Ասարհադոնիա, Ծամծամ, Վանուհի, Զարուհի, Տիգրանուհի, Միհրանա, Սիփանե, Ասատերա, Հռոդոգունե, Ծովինար, Նանե, Արեգ, Երվանդուհի, Սամոսիա, Հիերաքսիա, Անտիոքիա, Աստղիկ, Լուսատիկին, Հուտոմիա, Մորճ, Ասպանույշ, Արտասա, Արշանույշ, Ոսկեմայր, Հայամա, Սաթենիկ, Դշխո, Անահիտ, Հուտոմիա, Կլեոպատրա, Համասփյուռ, Սոսեմ, Զոսիմա, Զահանիրա, Արաքսա, Սասա, Ջանամա, Օգտավա, Էրատո, Հարմոնիա, Արշակադուխտ, Անույշ, Էլեկտրա, Բագրատուհի, Շահասպդուխտ, Զենոբիա, Մայա, Զենոբիա, Բակուրադուխտ, Ճերմակուհի, Կապիտոլա, Սանդուխտ, Սիրունիկ, Նազենիկ, Վաղարշուհի, Սիլվա, Մազետա, Արշամուհի, Խոսրովանույշ, Նուշիկ, Սասանդուխտ, Ներսեհանույշ, ԱշխենՃախրուհի, Բամբիշ, Փառանձեմ, Օլիմպդիա, Զարմանդուխտ, Ռոմելա, Վարդանդուխտ, Սմբատուհի, Զրվանդուխտ, Գեղանույշ, Շապուհդուխտ, Քնքուշ, Հայրանուշ, Հովանդուխտ, Սոփիա, Հուրամա, Շուշանիկ, Գրիգորանույշ, Կատրանիդե, Աշոտդուխտ, Սահականույշ, Մարիամ, Խոսրովանույշ, Կատրանիդե, Կատրանիդե, Շուշան, Ֆլորա, Թագուհի, Գրիգորադուխտ, Մլքե, Գուրգենդուխտ, Կատա, Դերենիկուհի, Գայանե, Խուշուշ, Փառիսուհի, Գորանդուխտ, Գորանդուխտ, Արուսյակ, Զորակրցել, Հռիփսիմե, Մամքան, Ռուզուքան, Սեդա, Շահանդուխտ, Քուպղիդուխտ, Սոփի, Շահանդուխտ, Հրանուշ, Մարիամ, Կատա, Մամա, Զաբլուն, Սիպիլ, Զաբել, Կեռան, Մարգարիտա, Մարգարիտա, Զաբել, Խաթուն, Բեատիրչե, Ագնես, Զաբլուն, Հովհաննա, Ալիս, Կոստանդիա, Կանդակուզենիա, Մարիուն, Օշինդուխտ, Մարգարիտա:

Posted in Պատմություն

Հին Հռոմեական ճարտարապետություն

download

Հին հռոմեական ճարտարապետությունը որոշ ասպեկտներ է վերցրել Հին Հունաստանի ճարտարապետությունից և ստեղծել է իր ճարտարապետական ոճը:

Հռոմեացիները պարտական են իրենց Էտրուսկյան հարևաններին, որոնք հարուստ գիտելիքներ տվեցին ճարտարապետական լուծումների համար: Դա հիմնականում կամարների շինարարությունն էր և հիդրավլիկան: Ավելի ուշ Հռոմի ճարտարապետությունը շատ տարրեր ճարտարապետության մտքեր վերցրեց Հունաստանից և Ֆինիկիայից, քանի որ գտնվում էր նրանց տիրապետության տակ: Հռոմեական ճարտարապետությունը ծաղկել է ողջ կայսրությունով մեկ Պաքս Ռոմանայի ժամանակաշրջանում:
Posted in Պատմություն

Աշխարհի 7 հրաշալիքները

Եգիպտական բուրգերը

Քեոփսի բուրգը, կառուցվել է մոտավորապես մ. թ. ա. 2580 թ-ին: Բուրգի բարձրությունը 147 մ է, հիմքի կողքի երկարությունը՝ 233 մ, կառուցված է 2300 քարաբեկորներից, որոնցից ամեն մեկը կշռում է մոտավորապես 2,5 տոննա: Հույն ճանապարհորդ-պատմիչ Հերոդոտոսն ասել է, որ բուրգի կառուցումը տևել է 20 տարի, կառուցմանը մասնակցել է 100 հզ. ստրուկ:

image4

Ալեքսանդրիայի փարոսը

Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքի մոտ գտնվող Փարոս կղզում մ. թ. ա. 320-ական թվականներին կառուցվել է հին ժամանակների ամենամեծ փարոսը, որի բարձրությունը կազմում է 135մ, որը տեսանելի էր 60–100 կմ հեռավորությունից: Նրա հատակագիծը գծել է Սոստրատեսը: Հին աշխարհի միայն այս հրաշալիքն է, որ ճարտարապետական նրբագեղությունից բացի, ուներ նաև կիրառական նշանակություն: Փարոսը կործանվել է 1100 թ-ի երկրաշարժից:

timthumb (1)

Զևսի արձանն Օլիմպոսում

Հունաստանի Օլիմպոս քաղաքի՝ Զևսին նվիրված տաճարում գտնվում էր 12 մ 40 սմ բարձրությամբ նրա արձանը, որը քանդակել էր Ֆիդիասը մ. թ. ա. 440-ական թվականներին: V դարի սկզբին տաճարն ավերվելուց հետո Զևսի արձանը տեղափոխվել է Կոստանդնուպոլիս, որտեղ 462 թ-ին այն վառվել է:

zevs

Հռոդոսի կոթողը

Մ. թ. ա. III դարում Էգեյան ծովի  Հռոդոս կղզու բնակիչները, ի հիշողություն կղզու հաջող պաշտպանության, կանգնեցրել են Արևի աստված Հելիոսի՝ աշխարհի ամենամեծ՝ 36-մ-անոց արձանը` թշնամուց առգրավված զենքի մետաղից: Արձանի կառուցող Քարեսն այն կերտել է 20 տարում: Կոթողը անվնաս է եղել 56 տարի: Մ. թ. ա. 222թ. երկրաշարժից կործանված կոթողի բեկորները 977 թ-ին վաճառել է կղզու կառավարիչը` արաբ տեղապահը: Նավահանգստի հատակից հայտնաբերված արձանի աջ ձեռքի դաստակը պահվում է Բրիտանական թանգարանում:

1732717

Շամիրամի կախովի այգիները

Շամիրամի կախովի այգիները գտնվում էին Ասորեստանի Բաբելոն քաղաքում: Ավանդությունն այդ այգիների ստեղծումը վերագրում է Շամիրամ թագուհուն, սակայն իրականում դրանք ստեղծվել են Նաբուգոդոնոսոր թագավորի հրամանով՝ մ. թ. ա. VI դարում: Նա իր պալատը կառուցել էր 6-հարկանի տան բարձրությամբ արհեստական հարթակի վրա: Դեպի այդ հարթակն աստիճանաձև բարձրանում էր աղյուսե 6 կամարասրահ: Ամեն աստիճանի վրա հողի շերտ էր լցված, և ծաղկուն պարտեզ էր գցված: Մ. թ. ա. 312 թ-ին կառույցը փլվել է ջրհեղեղներից:

timthumb

Հալիկառնասի դամբարանը  

Հալիկառնասում (ներկայիս Թուրքիայի Բոդրում քաղաքի մերձակայքում) էր գտնվում աշխարհի հրաշալիքներից հաջորդը՝ Մավսոլես թագավորի հոյակերտ դամբարանը, որը կառուցել էր նրա այրին՝ Արտեմիսը, մ. թ. ա. 353 թ-ին: Առաջին հարկը, որտեղ տեղադրված էր Մավսոլեսի աճյունասափորը, ուներ 8,9 մ լայնություն, 42,3 մ երկարություն, 11,1 մ բարձրություն, իսկ դամբարանի ընդհանուր բարձրությունը 60 մ էր: Դամբարանը կանգուն է եղել 1800 տարի: Մավսոլեսի և նրա կնոջ արձանները պահվում են  Բրիտանական թանգարանում:

7-wonders-16-g-258

 

Արտեմիսի տաճարը Եփեսոսում

Մյուս հրաշալիքը հունական աստվածուհի Արտեմիսի մարմարե տաճարն էր Փոքր Ասիայի Եփեսոս քաղաքում: Տաճարը կառուցվել է մ. թ. ա. 550 թ-ին, շինարարությունը տևել է 120 տարի: Նախագծել է հույն ճարտարապետ Քերսիֆրոնեսը: Շենքը զարդարող արձան-արձանիկների մի մասի հեղինակը Ֆիդիասն է: Արտեմիսի տաճարը կանգուն է եղել 100 տարի: Մ. թ. ա. 356 թ-ին եփեսացի Հերոստրատեսը, փառամոլության մոլուցքից կուրացած, հրդեհել է տաճարը: 25 տարի անց այն վերակառուցվել է, սակայն ավերվել է երկրաշարժերից: Տաճարի հարթաքանդակներից մի քանիսը պահվում են Բրիտանական թանգարանում:

get

 

Posted in Պատմություն

Հին Սպարտա

Kylix_Theseus_Aison_MNA_Inv11365_n1

Սպարտայում հնագույն ժամանակներից ապրում էին աքայացիները: Սակայն Ք.Ա. 7-րդ դարում դորիական ցեղերը գրավեցին երկրամասը:

Սպարտայի հասարակությունը բաժանվում է երկու դասերի Սպարտիատների և Հելոտների: Սպարտիատները դորիացիներն էին, որոնք իրավունքներով հավասար էին: Հողը պատկանում էր համայնքին, սակայն ոչ մի սպարտիատ չէր զբաղվում երկրագործությամբ և արհեստներով: Նրանք զինվոր էին և ժամանակի մեծ մասը նվիրում էին մարմնակրթությանը:

Ամեն մի սպարտիատի տրամադրվում էր հողակտոր այնտեղ ապրող Հելոտներով: Վերջիններս պարտավոր էին մշակել հողը և սպարտիատին սահմանված չափով հարկ վճարեին՝ բնամթերքով: Հելոտները գրավված և ստրկացված աքայացիներն էին, որոնք ունեին իրենց ընտանիքը, փոքր տնտեսությունը և զուրկ էին տարրական իրավունքներից:Սպարտայում համատեղ կառավարում էին երկու արքա: Նրանք ըստ ավանդույթի սերում էին հերոս Հերակլեսից:  Նրանց իշխանությունը ժառանգական էր:

Continue reading “Հին Սպարտա”

Posted in Պատմություն

Պետական կարգը և տնտեսության զարգացումը Արշակունիների օրոք

 Հայ ազնվականության համաձայնությամբ և աջակցությամբ հայոց գահին պարթև Արշակունիների մի ճյուղի հաստատումով և ժամանակի ընթացքում ժառանգական հայկական արքայատոհմ դառնալով՝ հայոց պետական համակարգը շարունակեց հայկական պետականության՝ հազարամյակների խորքից եկող ավանդույթները: Դա պայմանավորված էր հայկական պետության կառավարման համակարգի բնիկ ծագումնաբանությամբ: Հայաստանում շարունակվեց թագավորական իշխանությունը, բանակը նույնպես մնում էր երկրի պաշտպանության հիմնասյունը,պահպանվում էր իշխանական` նախարարական տների և ծառայողական ազնվականության աստիճանակարգը:
 Տրդատ 1-ին Արշակունու ժամանակներից պետական կարգը շարունակում էր մնալ միապետական: Երկրի կառավարման բուրգը գլխավորում էր թագավորը, որի իշխանությունն անսահմանափակ էր: Նրան էին ենթարկվում դեռևս նախորդ դարաշրջաններում առաջացած արքունի գործակալությունները, որոնց միջոցով նա կառավարում էր երկրի տնտեսությունը և շինարարությունը, ռազմական պաշտպանությունը, դատական և այլ բնագավառներին վերաբերող գործերը: Մեծ Հայքի թագավորության վարչական բաժանումն ավանդաբար համապատասխանում էր աշխարհների` նահանգների՝ բնականից գավառաբաժանման վրա հիմնված պետական,մասնատիրական և համայնքային սեփականատիրությանը գերագույն տիրոջ` թագավորի տնօրինությամբ:
  Տնտեսության զարգացումը: Բնակչությունը, քաղաքները և գյուղական բնակավայրերը: Արշակունիների գահակալության առաջին հարյուրամյակները նշանավորվեցին տնտեսության վերելքով: Հատկապես նշանակալից տեղաշարժեր եղան Տրդատ 1-ին, Սանատրուկ և Վաղարշ թագավորների օրոք:
  Տրդատ 1-ինը շինարարական մեծ աշխատանքներ էր կատարել՝ զարկ տալով հատկապես քաղաքային և տաճարային տնտեսությունների զարգացմանը: Դրա վկայությունն են հռոմեական լեգեոնների կողմից ավերված Արտաշատի վերականգնումը, հնուց գոյություն ունեցող Գառնի ամրոցում շինարարական աշխատանքները (որոնք հետագայում շարունակել է Տրդատ 3-րդը ) և հատկապես պաշտամունքային տաճարի կառուցումը, ինչի մասին վկայում է Գառնիում Տրդատի թողած հունարեն արձանագրությունը:
  Սանատրուկ թագավորի օրոք մեծ ուշադրություն էր դարձվում առևտրական կապերի զարգացմանը: Հայաստանն արտաքին աշխարհի հետ կապող մայրուղու վրա կառուցված Մծուրք քաղաքն այդ մասին է վկայում: Նմանապես քաղաքաշինության մեծագույն վաստակ ունի հայոց արքա Վաղարշ 1-ինը, որը հիմնեց Վաղարշապատ մայրաքաղաքը: Վաղարշապատի աշխատանքները շարունակվեցին նաև հետագայում: Միևնույն ժամանակ հինավուրց Արտաշատը շարունակում էր մնալ որպես մայրաքաղաք: Հայաստանի մյուս քաղաքներից շատերը՝ Վան,Երվանդաշատ, Զարեհավան, Զարիշատ, Կարին, Մուշ, Արճեշ և այլն, պահպանում էին իրենց տնտեսական, մշակութային և արհեստների կենտրոն լինելու նշանակությունը:
  Հայաստանը պահպանում էր իր ազգաբնակչության միատարր ժողովրդագրական կազմը: Միջազգային ասպարեզում առևտրական և մշակութային շփումները փոխհարստացնում էին մշակութային կյանքը: Քաղաքներում հայկական բնակչության կողքին օտարների առանձին խմբեր էին (հույներ, ասորիներ, իրանցիներ և այլն) ապրում, որոնք հիմնականում զբաղվում էին առևտրով: Խաղաղ ժամանակաշրջաններում քաղաքային կյանքը բնորոշվում էր մշակութային և առևտրա-տնտեսական վերելքով:
 Հայաստանում զարգացած էր գյուղատնտեսությունը (երկրագործություն, այգեգործություն, մեղվաբուծություն, անասնապահություն և այլն), ուստի բնակչության մեծ մասը ապրում էր գյուղերում, որտեղ հիմնականում պահպանվում էր համայնքային կյանքը:
Posted in Պատմություն

Քրիստոնեություն 301թ.

Հայսատանը քրիստոնեությունը ըդունել է 301 թվականին Տրդատ Գ-ի կողմից և Գրիգոր Լուսավորիչի ջանքերի շնորհիվ:

Ինչպես է քրիստոնեությունը ընդունվել:

Երբ Տրդատ Գ-ն բանտարկել էր Գրիգոր Լուսավորիչին Խոր Վիրապի փոսում, նա նաև բանտարկել էր Գրիքորի հայրենակիցներին բանտախցերում: Տրդատի քույրը թաքուն կերակրում էր Գրիգորին: Այդպես Գրիգոր Լուսաորիչը այնտեղ ապրեց 13 տարի: Եվ այդ ժամանակ հիվանդացավ Տրդատը: Նա իմացավ, որ նրան միայն կարող էր բուժել Գրիգոր Լուսավորիչը: Նա հրամայեց Գրիգորին դուրս բերել փոսից և Տրդատը զարմացած էր, որ Լուսավորիչը այնեղ ապրել է 13 տարի: Տրդատը խնդրեց, որ Գրիգորը բուժի իրեն, բայս Գրիգորը մի պայման դրեց: Պայմանը այսպիսին էր՝ Գրիգորը բուժում է Տրդատին, իսկ տրդատը բաց է թողնում իր հայրենակիցներին և ընդունու քրիստոնեությունը:

Ինչ եմ ես հասկանում քրիստոնեություն ասելով.

Ես քրիստոնեություն ասելով հասկւմ եմ, որ մարդիկ քրիստոնեություն ընդունելով պիտի հնազադ լինեն Հիսուս Քրիստոսին, ազնիվ լինեն կյանքում և օգնեն անօգնական մարդկանց:

Posted in Պատմություն

Գառնի հեթանոսական տաճար

1340008284garni-4-3-11
Գառնիի ամրոցի հիմնադրումը վերագրվում է Հայկ Նահապետի ժառանգներից Գեղամին, ում թոռան՝ Գառնիկի անունով էլ իբր կոչվել է այն:  59 թ-ին Գառնիի ամրոցն ավերել են հռոմեական զորքերը: 70-ական թվականներին այն վերականգնել է Հայոց Տրդատ Ա թագավորը, կառուցել ապարանք և տաճար: Գառնին եղել է զորակայան, արքունի ամառանոց, IV դարում՝ նաև եպիսկոպոսանիստ: 
XIII–XVII դարերում օտար նվաճողների բազմաթիվ արշավանքներից ավերված Գառնին վերջնականապես կործանվել է 1679 թ-ի երկրաշարժից: 1830-ական թվականներին Մակու քաղաքից և շրջակայքից հայ գաղթականներ են բնակություն հաստատել Գառնիում, հիմնել համանուն գյուղը:

Continue reading “Գառնի հեթանոսական տաճար”

Posted in Պատմություն

Տիգրան II-րդ Մեծ

Տիգրան Մեծը Ք․ ա․ 95 թվականից 70 թթ՝  այսինքն քառորդ դարում Հայաստանի տարացքը մեծացնում է և ստեղծում է Մեծ Հայքից տաս անգամ մեծ էր։ Ք․ ա․ 94 թ․  Տիգրան II-րդ  Մեծը Միհրդատ VI-րդի հետ դաշինք են կնքում, որ երբ նրանք նվաճեն Կապադովկիան, տարածքը անցնելու է Պոնտոսին, իսկ շարժական իրերը և գերիները անցնելու են  Հայաստանին։ Ք․ ա․ 93 թ․ Տիգրան մեծը նվաճում և Կապադովկիան և ըստ դաշինքի տարացքը անցավ Պոնտոսին և շարժական գույքը և գերիները անցան Տիգրան Մեծին։ Նա հետո գրավեց Պարթևստանը և պարթևները ոչ միայն տվեցին իրենց հողերը այլ նայև անվանեցին <<Արքայից Արքա>>։ Նա Պարթևստանը գրավելուց հետո նա ունենենում է 300 հազարանոց զորք, իսկ բուն հայկական զորքը եղել է 120 հազար։ Նա Ք․ ա․ 80 թ․ որոշեց փողել Հայաստանի մայրաքաղը։ Նա կարող էր մայաքաղաք կոչել իր գրաված երկրներից մի խոշոր քաղաք, բայց դա համապատխան չէր հայրենապաշտ թագավորի կանոններին։ Նա մայրաքախաք է անվանում արդեն Տիգրանանկերտը, որտեղ Ք․ ա․ 95 թ․ թագադրվեց Տիգրան Մեծը։ Նա կառուցեց Արքունի  պողոտան, որը Տիգրանակերտից դեպի հին մայրաքաղաք Արտաշատ։ Օրինակ Կիկերոնը կամ Ցիցերոնը իր ճառերից մեկում Տիգրան Մեծին կոչել է vehemens, որը լատիներենից թարգմանած նշանակում է վեհագույն, որը հռոմում քաղաքական գործիչին տրվող ամեաբարձր կոչումն է։ Իսկ Պատերկուլոսը կոչել է նրան <<իր ժամանակների ամենալավ թագավոր>> և <<թագավորներից մեծագույնեը։ Իսկ մեկ ուրիշ պատմիչ Տրոգոսի խոսքերով նրան մեծարում էին կոչելով <<Աստված>>